Historia Browaru Okocim

W roku 1845 przybył do miasta Jan Ewangelista Goetz, który na zakłady fabryczne upatrzył sobie północno wschodni kraniec obszaru, u samych stóp wzgórza. Miejsce było wówczas na odludziu, na głuchej prowincji. Jednak szybko browar Okocim zaczął produkować największą ilość piwa ze wszystkich browarów galicyjskich i stał się ważnym punktem odniesienia na gospodarczej mapie regionu. 

Stan miasta uległ zmianie po założeniu przez Goetza browaru w Okocimiu; dało to pracę miejscowej ludności oraz zapoczątkowało wielostronny rozwój. Niewiele jest chyba w Brzesku takich instytucji, powstałych od połowy wieku XIX do schyłku II Rzeczypospolitej - szkół, straży pożarnej, fundacji dobroczynnych, kościołów  – na które nie miałaby dobroczynnego wpływu rodzina Goetzów. 

Browar 

Jan Goetz jest jednym z ojców polskiego browarnictwa - produkcji piwa na skalę przemysłową, oraz jednym z pionierów wytwarzania tzw. piwa bawarskiego, z zastosowaniem fermentu dolnego i powrotnego. Rewolucyjność tej metody polegała na zerwaniu z tradycyjnymi formami produkcji niezmiennymi od wczesnego średniowiecza i zastosowaniu metody zupełnie innej. Przodowali w niej bawarczycy, czyli krajanie Goetza. Jednym z nich był Joseph Groll (1813-1887), zatrudniony w browarze w czeskim Pilznie (założony w 1839 roku), wprowadził tam bawarski sposób warzenia piwa, charakteryzujący się leżakowaniem w niskich temperaturach  7 – 12 º  (w chłodzonych lodem piwnicach) i oddolną fermentacją. Ten nowy gatunek, nazywany lagerem, charakteryzujący się złocistym napojem i gęstą pianką, bił na głowę tradycyjne gatunki piwa pod względem walorów smakowych, dłużej też dawał się przechowywać.

Bednarnia 1902r.

Jan Ewangelista, dysponując bardzo skromnym kapitałem założycielskim, wybudował nowoczesną fabrykę w oparciu o istniejący wówczas know how, a podglądając zmiany technologiczne w branży, wprowadzał je u siebie bez opóźnień. W 1851 roku umiera jego wspólnik. Wdowa oraz córka nie chcą parać się browarnictwem i odsprzedają Goetzowi zarówno udziały w browarze, jak i dobra okocimskie. Transakcja miała miejsce 10 lutego 1852 roku. W latach 50. Goetz odkupił też dobra Juliana Kodrębskiego, stając się właścicielem całości dóbr ziemskich Okocim – roli i okolicznych lasów.

Będąc samodzielnym właścicielem browaru i trzech folwarków, mógł Goetz decydować o kierunkach rozwoju i inwestycjach. Wraz z rodziną zamieszkał w budynku browaru, nazwanym później Starym Pałacem (gmach został wzniesiony w latach 1845-1850, obecnie jest to budynek administracyjny). Buduje tam piwnice leżakowe i fermentacyjne. Wznosi spichlerz na jęczmień i słód (1884), rozbudowuje warzelnię (1875). W latach 80. powstaje jeszcze jedna warzelnia (nowego typu), laboratorium chemiczne, nowa słodownia pneumatyczna (jedna z pierwszych tego typu na świecie). Goetz zatrudnia coraz więcej ludzi. W roku 1885 dysponuje już dwoma kompletami warzelnianymi, własną bedniarnią, smolarnią, lodownią, chłodnią i wieloma innymi przydatnymi w browarnictwie obiektami.        

W roku 1856 Browar produkuje już ponad 12 tys. hl, zaś w roku 1879 podwaja tą ilość. W dziesięć lat później – 80 tys. hl. W roku roku 1886 browar „Okocim” jest wzorowym zakładem, jednym z najlepszych, a zarazem największym w Galicji, z roczną produkcją 120 tys. hl piwa.

Leżakownia 1920r.

Wraz w nastaniem XX wieku nastąpił okres największej prosperity, w 1900 roku wyprodukowano 200 tys. hl piwa, a w 1910 aż 380 tys hl. Browar konkurował wówczas z najlepszymi zakładami w Europie. W ostatnich latach przed wojną produkcja w Okocimiu wynosiła 385 tys. hl rocznie i tą cyfrą zajmował jedno z pierwszych miejsc między przeszło 1200 browarami w całej monarchii austro-węgierskiej. I wojna  światowa zachwiała tą koniunkturą, po kilkumiesięcznym, przymusowym przestoju, spowodowanym zajęciem Brzeska przez wojska rosyjskie, wznowiono produkcję przy zniszczonych częściowo urządzeniach i maszynach. Browar odzyskał dawną markę już w wolnej Polsce, stając się największym i jednym z najbardziej nowoczesnych browarów w kraju.

Najlepsze z najlepszego

Jan Ewangelista przyjął w stosunku do produkcji piwa zasadę „najlepsze z najlepszego” –wytwarzanie tego, co najlepsze z najlepszych dostępnych surowców. Zasadzie tej hołdowały następne pokolenia właścicieli browaru. Sprowadzano najlepszy jęczmień i chmiel - pomimo wysokich kosztów, stosowano najlepsze drożdże. Wszystko to budowało markę produktu wśród odbiorców. U podstaw tej jakości leżała również metoda dolnej fermentacji, od początku zastosowana do produkcji piwa przez Jana Ewangelistę. Do lat 70. XIX w. produkowano w Okocimiu tylko dwa gatunki piwa lager, zwanego powszechnie okocimskim. W latach 80. XIX w. wprowadzono trzy gatunki: Marcowe, Lager i Bock. Browar w szczególności słynął z tzw. koźlaków, czyli piwa marki Bock (nazwa pochodzi od słowa „kozioł” - po niemiecku „Bock”). Piwo okocimskie było piwem jasnym, o bursztynowej barwie i charakterystycznej goryczce chmielowej. Przed II Wojną Światową zaczęto produkować także Porter w eleganckich grawerowanych butelkach. Po wojnie produkowano głównie piwo O.K Pils, ale także piwo Karmelowe (wcześniej Słodowe), a po 1989 roku pojawił się ponownie wstrzymany Porter, oraz Zagłoba, Karmi, później Harnaś i Okocim Mocne.

Browar w XX wieku

W 1914 roku browar został zamknięty na kilka miesięcy z powodu okupacji wojsk rosyjskich. Po otwarciu browaru w 1915 roku jakość wytwarzanego piwa znacznie spadła. W wolnej Polsce Jan Albin przywrócił Okocimowi najwyższą markę. Produkowano między innymi Świętojańskie, Okocimskie i Piwo Słodowe z dodatkiem cukru. Tak było do II wojny światowej. Za okupacji niemieckiej (1939-1945) browar produkował głownie na potrzeby wojska. Tuż przed 17 stycznia 1945 roku niemiecki zarządca browaru, niejaki Karl Schroeder, wydał polecenie demontażu podstawowych maszyn i urządzeń zakładu. Miano przewieść je do Magdeburga. Pociąg z transportem utknął szczęśliwie na Śląsku, po czym został odnaleziony przez pracowników browaru i sprowadzony z powrotem. Maszyny szybko zamontowano na swe dawne miejsce i browar rozpoczął produkcję jeszcze w tym samym roku.

Po II wojnie światowej rodzina Goetzów próbowała odzyskać browar. Jednak ówczesne władze uznały zakład, podobnie jak otaczające go dobra ziemskie, za wywłaszczone na podstawie dekretu PKWN o reformie rolnej z 6 września 1944 roku.

W 1996 roku strategicznym akcjonariuszem Browaru Okocim zostały Carlsberg Breweries A/S. Po przejęciu dokonano szeregu ważnych inwestycji. Zamontowano nową warzelnię, jednocześnie odnawiając fasadę budynku warzelni w oparciu o materiały Archiwum Państwowego na Wawelu. Zbudowano nową stację tankofermentorów, drugą linię filtracyjną, linie puszek. Rozbudowany został magazyn oraz zmodernizowana została maszynownia chłodnicza. Ważną inwestycję była także budowa bardzo nowoczesnej oczyszczalni ścieków.

W efekcie obecnie Browar Okocim to nie tylko największy browar Grupy Carlsberg w Polsce, ale i jeden z największych i najnowocześniejszych browarów Grupy Carlsberg Breweries A/S w Europie. Browar słynie z najwyższej jakości warzonego piwa, co potwierdzają liczne nagrody corocznie przyznawane produkowanym tam markom - w 2010 roku piwa Okocim Premium Pils, Mocne i Pszeniczne otrzymały prestiżowe Złote Medale w międzynarodowym konkursie Monde Selection w Brukseli, a marka Okocim, wraz z marką Carlsberg, została uznana przez międzynarodową organizację Superbrands za czołową markę konsumencką w Polsce.